TEDARİK SİSTEMİ HAKKINDA
TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ (TZY)
Bilgi ve iletişim teknolojilerinde meydana gelen akıl almaz ilerlemelere bağlı olarak artık mal ve hizmetlerin bu teknolojilere dayalı olarak üretildiği yeni ekonomi; yeni iş modellerini, yeni iş kurallarını, yeni müşteri profillerini ve başta tedarikçiler olmak üzere müşterilerle yeni ilişkileri gündeme getirmiştir. Günümüzde artık birçok işletme, rekabet üstünlüğünü elde etmede işletmeler arası ilişkilerin önemini anlamış, tedarikçileri ve müşterileriyle olan ilişkilerini karşılıklı işbirliği ve menfaat esasına bağlı olarak yeniden düzenlemeye başlamıştır. Özellikle tedarikçilerle geliştirilen sıkı işbirliğinin, ürün kalitesinin artırılması, satın alınan ürünlerin maliyetinin düşürülmesi, üretim ve dağıtım esnekliğinin geliştirilmesi, müşteri memnuniyetinin artırılması gibi konularda son derece olumlu katkılar sağladığı görülmektedir.[1]
1.1 . Tedarik Zinciri Tanımlaması
Tedarik zinciri, tüketicilere ulaştırılmak maksadı ile üretilmesi düşünülen, ara mal veya nihai ürünün, planlama, satın alma, satış, üretim, dağıtım ve müşteri geri bildirimleri dahil tüm süreçlerin yönetilmesidir.[2] Genel bir ifade ile tedarik zinciri,
hammaddelerin siparişi ve elde edilmesinden, üretim, satış, dağıtım ve müşteri beklentilerinin de yönetilmesini kapsayan kurumsal bir faaliyettir.
Tedarik zincirinin özü çevikliktir. Çevik satın alma kararı, çevik tedarikçi, çevik lojistik demektir ve amacı gayet basit olup “rakiplerden daha önce olma” felsefesine dayanmaktadır.[3] Çünkü günümüz ekonomilerinde zamanında olmak önemlidir. Sanki tek şirket gibi davranmak, hem yalın hem de çevik (hızlı) olmak zorundayız. TZY; tam zamanında tedarik, Tam Zamanında Üretim (TZÜ) (Just in time : JIT), Tam Zamanında Dağıtım (TZD) kanallarında olması ve dağıtılmasına yönelik tüm çabaları kapsamaktadır.
Sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçerken, üretici odaklı sanayileşme modeli yerini tüketici odaklı işletme modeline bırakmaktadır. Pazarın globalleştiği, iş ve üretim süreçlerinin paylaşıldığı, otomasyon ve bilişim teknolojilerinin iş süreçlerinde sürati ve verimliliği artırdığı bu çağda, farklı ve çeşitli pazarlarda, farklı ve değişken müşteri isteklerine cevap verebilmek için organizasyonların stratejik yapılanmalarının müşteri odaklı ve uluslararası rekabete açık olması gerekmektedir.
Bu oluşumun doğal sonucu, temel yetkinlikler dışındaki hemen tüm iş süreçlerinin dış kaynak kullanımı ile sağlandığı ve işletmelerin birbirlerini müşteri-tedarikçi şeklinde algıladığı bir zincir yapının gelişmesi olmuştur. Tedarik Zinciri; organizasyonların, tedarikçilerinin tedarikçilerinden müşterilerinin müşterilerine uzanan tüm ürün, hizmet, bilgi ve kaynak akışı olarak tanımlanabilir. Bütün bu akışın müşteri ihtiyaçlarını daha hızlı, daha ucuz ve daha kaliteli olarak karşılayabilmesi için, zincir içinde yer alan temel iş süreçlerinin entegrasyonunu sağlayarak, müşteri memnuniyetini artıracak stratejilerin ve iş modellerinin oluşturulmasına da “Tedarik Zinciri Yönetimi”(TZY) denilmektedir.[4]
Tedarik zincirinin ve bu zincir içinde yer alan tüm şirketlerin uzun vadeli performanslarını arttırmak amacıyla, söz konusu şirketlere ait işletme fonksiyonları ve planlarının, zincirdeki tüm şirketleri kapsayacak şekilde, stratejik ve sistematik koordinasyonudur. Müşteri ve diğer paydaşlar için değer yaratan ürün, hizmet ve bilgi sağlamak amacıyla ilk tedarikçiden son tüketiciye kadar olan kilit iş süreçlerinin entegrasyonudur.[5]
1.2. Tedarik Zinciri Yönetimi (TZY) Süreçleri
Günümüz dünyasında artık klasik satıcı-alıcı, veya tersi alıcı-satıcı ilişkileri ile ne Tedarikçi İlişkileri Yönetimi (SRM- Suplier Relatıonship Management), nede Müşteri İlişkileri yönetimi (CRM- Customer Relatinship Management) sürdürülebilir. Bu süreçler her ne kadar ayrı gibi görünmekte iseler de şirketin yüksek verimlilikte çalışabilmesi için etkin bir TZY ağı kurulması gerekmektedir. Literatürde TZY’ni oluşturan süreçlerin geniş biçimde tanımına her yerde rastlamak mümkün olmasa da Global Tedarik Zinciri Forumu (The Global Supply Chain Forum) üyelerinin tanımladığı sekiz süreç genel kabul görmüştür (Croxton vd., 2001: 13). Bu süreçler aşağıdaki gibidir:[6]
· Müşteri İlişkileri Yönetimi
· Müşteri Hizmet Yönetimi
· Talep Yönetimi
· Sipariş Yönetimi
· Üretim Yönetimi
· Tedarikçi İlişkileri Yönetimi
· Ürün Geliştirme
· İadelerin Yönetimi
[1] GÜLŞEN Ahmet Zafer,” Tedarik Zinciri Yönetiminde Süreç Esneklik Konfigürasyonlarının Performans Analizi ”,Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı,Ankara,2006.
[2] DEMİRYÜREK Hakkı Kutluhan,” .”Tedarik Zinciri Yönetimi,Tüketiciye etkin yaklaşım ve Türkiye Örneklemeleri”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2007.
[3] ERDAL Murat” ,”Tedarik Zinciri Yönetimi”, Sunum, = http://www.tedarikzinciri.org/UserFiles/File/TZY/TedarikZinciri.ppt#256,1,Slayt 1.
[4] AYKÖSE Melike, “Etkin Tedarik Zinciri Yönetimi”, Makale, = http://www.navigator.com.tr/cms/makaleler/is-uygulamalari/etkin-tedarik-zinciri-yonetimi.html.
[5] TANYAŞ Mehmet,”Tedarik Zinciri Yönetimi Ve Kalder Kıyaslama Grup Projesi” Sunum, İstanbul, 2005.
[6] GÖKALİLER Fevzi, “Müşteri İlişkileri Yönetimi, CRM Altyapısının oluşturulması,Yöneticiler için Yol Haritası, Makale,=http://teknoturk.org/docking/yazilar/tt000107-yazi.htm.
Ahmet TÜRKAN
